Буттун кан тамырларынын УЗИси – бул ультра үн толкундарын колдонуу менен кан тамырларды сүрөт түрүндө көрсөтүп, алардын абалынын көрсөткүчтөрүн баалоого мүмкүндүк берген ыкма.
Кан агымынын мүнөздөмөлөрүн талдоо үчүн ультра үн толкунунун кандын кыймылдаган формалык элементтеринен чагылышында сүрөттү көрсөтүү касиети колдонулат. Бул ыкма допплерометрия же допплерография деп аталат.
Буттун кан тамырларынын УЗИсинин түрлөрү
- УЗДГ (эки өлчөмдүү ультра үн допплерографиясы)
Бул текшерүү азыр буттун кан тамырларынын УЗИсинин башка түрлөрү, ошондой эле диагностикалык деңгээли жогору аппараттар пайда болгондуктан бир топ сейрек колдонулат. Текшерүүнүн бул түрү веналардын өтүмдүүлүгүн, беткей, терең жана перфоранттык веналарда болгон клапандардын абалын баалоо үчүн колдонулушу мүмкүн (эгерде клапандар типтүү жерде жайгашкан болсо).
- УЗДС же УЗАС (дуплекстүү ангиосканерлөө)
Бул допплер изилдөөсү менен энергетикалык картага түшүрүүнүн айкалышы. Жөнөкөй сөз менен айтканда, бул текшерүүдө кандын кыймылынын ылдамдыгы ар башка болгон аймактар ар түрдүү түс менен боёлуп көрсөтүлөт.
Буттун кан тамырларынын дуплекстүү УЗИси — «алтын стандарт». Ушул текшерүүнүн негизинде гана (өзүнүн кароосунан тышкары) дарыгер негиздүү диагноз коюп, дарылоону дайындай алат. Ал төмөнкүлөрдү баалоого мүмкүндүк берет:
артериялык жана веналык кан тамырлардын дубалдарынын абалы
терең жана беткей веналардын өтүмдүүлүгү
веналардын клапандарынын жабыркоо мүнөзү, веналар кайсы жерде жайгашпасын, алардын жетишсиздигинин даражасы
тромбдордун бар-жогу, алардын түрү жана өлчөмдөрү, алар кан тамырларды канчалык тарытканы
ошондой эле жүргүзүлгөн операциядан же склеротерапиядан кийин варикоз оорусунун кайталанышынын себебин аныктоого мүмкүндүк берет.
- Буттун кан тамырларынын жана веналарынын триплекстүү УЗИси
Бул кан тамырларды түстүү режимде текшерүү – буттун артериялары же веналары менен көйгөйү бар бейтаптар үчүн эң ылайыктуу текшерүү ыкмасы. Ал операциядан кийин оорунун кайталанышын же татаалдашууларды болтурбоо үчүн алдыдагы хирургиялык кийлигишүүнүн планын так түзүү керек болгон учурларда өзгөчө маалыматтуу.
Бул текшерүүдөн кимдер өтүшү керек
Буттун артерияларын текшертүү керек:
-
кант диабети болгондо
-
эгерде кан басымыңыз жогорулап турса, ал кандай себептен болбосун
-
эгерде басканда буттар ооруса
-
түнкүсүн буттар ооруганда, айрыкча аларды керебеттен ылдый түшүргөндө жеңилдей түшсө
-
эгерде ашыкча салмагыңыз болсо
-
тамеки чеккенде
-
айлана-чөйрөнүн температурасы кадимкидей болсо да буттар тез тоңот
-
анамнезде миокард инфаркты болгон
-
буттун кан тамырларына операция жасалган
-
кандагы холестериндин деңгээли жогорулаган
Буттун веналык коллекторлорунун допплерографиясы төмөнкү учурларда жүргүзүлөт
-
буттардын шишиши, айрыкча кечке маал пайда болгон
-
варикоз менен кеңейген веналар көзгө көрүнүп турат
-
буттун карышып тартылышы
-
эгерде кош бойлуулук буттагы веналардын кеңейиши, шишик, оору менен татаалдашса
-
буттагы оору, айрыкча жергиликтүү же жалпы температуранын жогорулашы менен коштолсо
-
буттагы теринин түсүнүн өзгөрүшү
-
трофикалык жаралар.
Процедурага даярдануу
Буттун ультра үн допплерографиясы эч кандай алдын ала даярдыксыз жасалат. Ал атайын диетаны да, артерияларыңызды же веналарыңызды дарылаган дарыларды токтотууну да талап кылбайт. Эгерде компрессиялык ич кийим кийсеңиз, текшерүү учурунда аны чечүүгө туура келет.
Буттун УЗИси кантип жүргүзүлөт
Кан тамырларды кароо адегенде жатып, буттарды тизеден бүгүлгөн абалда жүргүзүлөт. Андан кийин дарыгер сөзсүз бейтап тик турган абалда да кан тамырларды карап чыгышы керек.
Кароону баштоодон мурун буттарга бир аз атайын гель сүйкөлөт, ал датчиктин астына түз эле аба кирүүсүнөн келип чыккан тоскоолдуктарды жоюу үчүн кызмат кылат.
Процедура учурунда дарыгер кан тамырлардын канчалык тереңдикте жайгашканына жана керектүү деталдаштыруу даражасына жараша ультра үн нурлануусунун жыштыгын кол менен тандайт. Көбүнчө 6-12 мегагерц жыштык колдонулат. Терең веналар төмөнкү жыштыктагы датчиктер менен каралат.
УЗДГнын жыйынтыгы кантип чечмеленет
Буттун кан тамырларынын УЗИсин сизге жөн гана сандары жана кыскача корутундусу бар протоколду колуңузга берген жерде эмес, кан тамырларды түздөн-түз флеболог же кан тамыр хирургу карай турган жерде жасатуу эң жакшы. Ал алынган маалыматтарга таянып, кандын кан тамырлар боюнча кыймылынын мүнөздөмөлөрүн баалайт, андан кийин дарылоонун андан аркы тактикасын баяндайт.
Артериялар боюнча кан агымын баалоо үчүн төмөнкү көрсөткүчтөр колдонулат:
Vmax – систолада катталуучу артериядагы кан агымынын максималдуу ылдамдыгы
Vmin – диастолада катталуучу кандын кыймылынын минималдуу ылдамдыгы
RI – кан тамыр каршылыгы: бул систолалык жана минималдуу кан агымынын ылдамдыктарынын айырмасынын максималдуу ылдамдыкка болгон катышы
PI – пульсациялык индекс, дээрлик RI сыяктуу аныкталат, бирок кан тамырдын көңдөйүнүн өзгөрүшүнүн сезгичирээк көрсөткүчү болуп саналат
кан тамырдын ички жана ортоңку кабыктарынын калыңдыгы (ТИМ).
ЛПИ: жилик артериясындагы систолалык басымдын ийин артериясындагы ушундай эле басымга болгон катышы. Ал болжол менен 1,0гө барабар же андан бир аз көбүрөөк болушу керек.
Веналар үчүн мындай сандык көрсөткүчтөр жок. Баасы ар кайсы клиникаларда ар башка болгон буттун кан тамырларынын УЗДГсы учурунда дарыгер балтырдагы терең жана беткей веналык коллекторлордун, ошондой эле курсак көңдөйүндө жана жамбаш көңдөйүндө өткөн эң ири веналардын — мыкын веналарынын жана төмөнкү көңдөй венанын өтүмдүүлүгүн баалайт.
Мүмкүн болгон бардык тромбдор көрсөтүлөт, клапандар системасы жана коммуникант веналардын абалы бааланат. Ошондой эле бутту көтөрүү, веналарды жгут менен кысуу сыноолору жүргүзүлөт, бул кандын кыймылынын багыты жана мүнөзү, анын тескери багытта патологиялык ыргытылышынын бар же жок экендиги жөнүндө түшүнүк алууга мүмкүндүк берет.
