Симфизит көбүнчө кош бойлуулук учурунда аялдын организмин төрөткө даярдаган гормондордун таасири астында пайда болот. Муундун кыймылдуулугу кичи жамбаш аймагында ооруларды пайда кылат, алар ар кандай кыймылда эле байкалат. Оорунун күчүн азайтууга жардам берген көптөгөн ыкмалар бар. Көпчүлүк учурларда симфизит төрөттөн кийин өзүнөн-өзү басылат.
Симфизит эмне үчүн пайда болот
Кош бойлуулук учурунда гормоналдык абал өзгөрөт. Кош бойлуулукту сактоого жана баланы ийгиликтүү көтөрүүгө жооптуу гормондор иштелип чыгат. Релаксин гормону байламталарды жумшартат. Бул түйүлдүктүн төрөт жолдору аркылуу жеңилирээк өтүшүнө жардам берет. Симфизит көбүнчө кош бойлуулуктун үчүнчү триместринде, сейрек учурда — эртерээк, кош бойлуулуктун 22-24-жумаларында пайда болот.
Симфизиттин алгачкы белгилери пайда болгондо кош бойлуулукту көзөмөлдөгөн дарыгерге кайрылуу зарыл. Бул эне жана бала үчүн коркунучтуу ооруларды — заара чыгаруучу жолдордун инфекцияларын же кичи жамбаш органдарынын сезгенүүсүн четке кагуу үчүн керек.
Абалды оордотуучу факторлор
Гормондун иштелип чыгышынан тышкары, касык байламталарынын созулушуна түрткү берген бир нече фактор бар:
- кальций-фосфор алмашуусунун бузулушу;
- D витамининин жетишсиздиги;
- дене салмагынын индексинин жогорулашы
- анамнезде үч жана андан көп кош бойлуулук;
- жамбаш сөөктөрүнүн жаракаттары, эски болсо да;
- таяныч-кыймыл аппаратынын тукум куучу оорулары;
- түйүлдүктүн салмагынын чоңдугу (төрөт учурунда баланын болжолдуу салмагы 4 кг жана андан ашык);
- эненин кыймыл активдүүлүгүнүн жетишсиздиги.
Симфизиттин белгилери
Кош бойлуулук учурунда симфизиттин негизги көрүнүштөрү:
- кичи жамбаш аймагындагы курч, атып кеткен оорулар;
- курсак көңдөйүнө жана сандын ички бетине тарап кеткен бел аймагындагы сыздаган оорулар;
- бутту көтөргөндө, салмакты бир буттан экинчи бутка которгондо, буттарды ачканда курч оорунун пайда болушу;
- эң аз дене күчүн жумшаганда, атүгүл басканда да оорунун пайда болушу;
- кескин кыймылдарды жасаганда касык аймагында ачык угулган чыкылдоо;
- жыныстык катнаш учурунда касык муунунун аймагындагы оору сезимдери;
- байкалган чарчоо жана тез чарчагычтык.
Кош бойлуулук учурундагы симфизитте оорунун деңгээли алсыз, дээрлик байкалбаган оорудан өтө күчтүү ооруга чейин өзгөрүшү мүмкүн. Оору сезимдери төмөнкү учурларда бир кыйла күчөйт:
- буюмдарды көтөргөндө;
- сандар активдүү катышкан дене активдүүлүгү учурунда;
- дене абалын өзгөртпөй узак убакыт бир калыпта турганда.
Абалдын оордук даражалары.
Азыркы медицинада оорунун үч даражасы бөлүнөт
- 1-даража — касык муунунун сөөктөрүнүн ажырашынын кеңдиги 5-9 мм түзөт. Абал бир кыйла жеңил өтөт, кош бойлуу аялды узак сейилдөөдө же дене активдүүлүгү учурунда пайда болгон анча чоң эмес оорулар тынчсыздандырат;
- 2-даража — касык муунунун сөөктөрүнүн ажырашынын кеңдиги 10-19 мм түзөт. Ар кандай интенсивдүү кыймылда сезилген оорулар пайда болот;
- 3-даража — касык муунунун сөөктөрүнүн ажырашынын кеңдиги 2 сантиметр жана андан ашык. Оору сезимдери тынч абалда да пайда болот.
Оорунун күчүн кантип азайтуу керек.
Кош бойлуулукту жүргүзгөн дарыгер диагнозду ырастагандан кийин оору сезимдеринин деңгээлин төмөндөтүүгө жардам бере турган бир нече кеңеш жана сунуштарды бериши керек.
- атайын бандажды колдонуу;
- курамында кальций жана D витамини бар препараттарды кабыл алуу;
- жума сайын салмактын кошулушун байкоо жана салмак ашыкча кошулган учурда аны көзөмөлдөө, анткени ашыкча салмак ооруну күчөтөт;
- уйку жана эс алуу режимин сактоо, айрым учурларда толук дене тынчтыгын сактоо керек;
- байламталардын аймагына жылуу грелка коюу (бул жерде дарыгер жылуулук режимин сактоонун маанилүүлүгү жөнүндө сөзсүз айтып бериши керек);
- үй шартында жеңил массаж;
- жамбаш аймагы үчүн атайын ортопедиялык жаздыкты колдонуу;
- бассейнде сүзүү (дарыгер тарабынан каршы көрсөтмөлөр болбосо).
Айрым учурларда ооруну басуучу препараттарды кабыл алууга болот. Аларды дарыгер жазып берет. Кош бойлуулук учурунда адистин кеңешисиз дары-дармектерди өз алдынча кабыл алууга тыюу салынат.
Симфизитти дарылоо.
Кош бойлуулук учурунда симфизиттин өзгөчө дарылоосу жок. Дээрлик дайыма бул оору төрөттөн 30-45 күн өткөндөн кийин өзүнөн-өзү басылат. Абалды жеңилдетүү үчүн дарыгер массаж, дарылоочу дене тарбия (ДДТ) көнүгүүлөрүнүн комплексин, атайын ортопедиялык жаздыктарды, дене активдүүлүгүнүн деңгээлин төмөндөтүүнү дайындашы мүмкүн.
Симфизитте эмнеден качуу керек
Мындай абалда төмөнкүлөрдөн качуу керек:
- бутту бут үстүнө салып отуруудан, анткени байламталар диагоналдык абалга келип, андан да күчтүү созулат;
- бир эле абалда — отуруп же жатып — узак убакыт болуудан;
- 60 мүнөттөн ашык созулган жөө сейилдөөлөрдөн (жай басып);
- тепкичтен өйдө чыгуудан;
- кенен кадам менен басуудан.
Статистика боюнча, кош бойлуу аялдардын 70% симфизитке туш болот. Бул абал жеңил оңдоону талап кылат, бирок өзгөчө дарылоону талап кылбайт. Төрөттөн 1-2 ай өткөндөн кийин жана гормоналдык абал калыбына келгенде симфизит өзүнөн-өзү басылат.
Сайтта берилген бардык материалдар билим берүү максатында гана арналган жана медициналык консультация, диагностика же дарылоо үчүн арналган эмес. Сайттын администрациясы, редакторлору жана макалалардын авторлору сайттын материалдарын колдонууда пайда болушу мүмкүн болгон кандай гана кесепеттер жана чыгымдар үчүн жоопкерчилик тартышпайт.
Симфизиопатиянын пайда болушуна өбөлгө түзгөн факторлор.
Бул патологияга түрткү берген негизги фактор — кемирчек жана сөөк тканынын калыптанышына катышкан кальций жана D витамининин жетишсиздиги. Жамбаш сөөктөрүнүн аномалдуу кеңейишинин башка себептери:
- Кош бойлуулук учурундагы ашыкча дене күчү — оор нерселерди көтөрүү, кескин кыймылдар, тез чуркоо ж. б.;
- Заара чыгаруучу жана жыныс органдарынын жугуштуу оорулары (цистит, уретриттер ж. б.);
- Муундардын жана байламталардын бузулушу менен коштолгон аутоиммундук патологиялар;
- Кемирчек тканынын микро- жана макроэлементтер менен камсыздалышынын бузулушу менен коштолгон гормоналдык абалдын бузулушу.
Бул себептер симфизиопатиянын пайда болушуна өзүнчө да, биргелешип да алып келиши мүмкүн. Дарылоочу дарыгердин маанилүү милдети — тобокел факторлорун аныктоо жана аларды өз убагында жоюу же организмге таасирин азайтуу.
Кош бойлуулук учурунда жамбаш сөөктөрү ажырашса эмне кылуу керек?
Касык муунунун аймагында анча күчтүү эмес оору сезимдеринин же ыңгайсыздыктын болушу нормалдуу көрүнүш болуп саналат жана кесипкөй дарыгерлер тарабынан шашылыш медициналык кийлигишүүнү талап кылган абал катары каралбайт. Бирок аномалдуу симфизиопатияда оору сезимдерин азайтууга жана касык муунунун бүтүндүгүн сактоого багытталган төмөнкү чараларды колдонуу көрсөтүлөт:
- Жамбаш сөөктөрүнөн жүктү жарым-жартылай алып салуучу колдоочу бандажды тагынуу;
- Ар кандай мүнөздөгү оору сезимдери пайда болгондо дайындалуучу дене күчүн чектөө;
- Кыймылдуулукту, анын ичинде узак басууну чектөө, аялдарга ошондой эле жатып же жарым жатып турган абалды алуу сунушталат;
- Катуу оору жана симфиздин үзүлүү коркунучу менен коштолгон оор учурларда катуу төшөктө жатуу режими дайындалышы мүмкүн;
- Бекем жана ийкемдүү бириктиргич тканды калыптандыруу үчүн зарыл болгон кальций, магний, цинк, марганец, D витамини жана башка компоненттерди камтыган витамин комплекстерин кабыл алуу;
- Оору сезимдерин азайтууга багытталган физиотерапиялык процедуралар (массаж, ийне саюу ж. б.);
- Кальцийдин сиңирилишин жакшыртууга багытталган тамактануу режимин оңдоо, бул элементти камтыган азыктарды тамакка колдонуу;
- Сезгенүүнүн жана аны коштогон кемирчек тканынын склероздошуусунун өнүгүшүнө тоскоол болгон сезгенүүгө каршы препараттарды кабыл алуу.
Оорунун оордугу симфиздин толук үзүлүү коркунучун олуттуу жогорулатканда, аялга кесарь кесүү дайындалышы мүмкүн. Мындай чара бул байламтанын бүтүндүгү бузулганда бейтап басуу мүмкүнчүлүгүн жоготушу мүмкүн экендиги менен негизделет. Симфизди табигый же хирургиялык жол менен калыбына келтирүүгө мүмкүн экенин эске алганда да, калыбына келүү мезгили узак убакытты алат.
Бул чаралар кош бойлуу аялдын жамбаш сөөктөрү аномалдуу абалга чейин ажырашкан учурда колдонулат. Бирок мындай патологиянын алдын алууга такыр эле мүмкүнбү? Бул үчүн төмөнкү алдын алуу чаралары каралган:
- Кош бойлуулук үчүн поливитамин комплекстерин жана сөөктөрдүн жана байламталардын нормалдуу абалын сактоо үчүн зарыл болгон жогоруда айтылган элементтерди жана бирикмелерди камтыган тамак-аш азыктарын колдонуу;
- Төрөткө чейинки бандажды колдонуу бар болгон көйгөйгө да жардам берип, анын пайда болушунун да алдын алышы мүмкүн;
- Ошондой эле байламталардын бекемдигине жана ийкемдүүлүгүнө оң таасир эткен йога жана пилатес менен машыгуулар жогорку натыйжалуулукту көрсөтөт.
Симфизиопатиянын жана касык муунунун толук үзүлүшүнүн алдын алуу үчүн бул абалды өз убагында аныктоонун мааниси чоң. Касык муунунда оору сезимдери байкалганда аялга коштоочу белгилерди аныктоо үчүн текшерүү дайындалат:
- Буттардын кыймылдуулугунун жана сезгичтигинин бузулушу;
- Дене табынын жалпы же жергиликтүү жогорулашы;
- Касык аймагындагы шишик жана кызаруу.
Диагнозду тактоо жана оорунун оордук даражасын аныктоо үчүн ультраүн менен текшерүү же рентгенография жүргүзүлөт. Касык байламтасынын аномалдуу созулушу шектелген кош бойлуу аял оору сезимдерин өз убагында басуу жана патологиянын андан ары өнүгүшүнүн алдын алуу үчүн дарылоочу дарыгердин көзөмөлүндө үзгүлтүксүз болушу керек.
Кандай болгон күндө да, кандайдыр бир кийлигишүүнүн алдында же жогоруда сүрөттөлгөн көйгөйлөр болсо, төмөнкү форма аркылуу чалууга өтүнмө калтырып, биздин адистер менен кеңешиңиз
Төрөттөн кийинки симфизит.
Кош бойлуулуктун аягында аялга кыймылдоо кыйын болот. Курсак булчуңдары жатынды жана симфизди бузулуудан сактайт. Төрөттөн кийин курсак булчуңдары абдан алсырайт, ошондуктан сөөктөр 20 мм жана андан ашык кескин ажырашышы мүмкүн. Ошондой эле төрөгөн аялдагы симфизит жаракаттан кийинки болушу мүмкүн — кош бойлуулук учурунда анча чоң эмес ажырашуу болуп, төрөттөн кийин түйүлдүктүн төрөт жолдору аркылуу өтүшүнөн улам абал оорлоп кеткенде.
Симфизит эмне үчүн кош бойлуулуктан кийин пайда болот
Кош бойлуу эмес жана төрөбөгөн чоң аялдарда бул оору пайда болбойт, бирок төрөттөн кийин пайда болуу коркунучу бар. Нормада симфизит төрөттөн кийин, жаракат болбосо, басылат.
Эгерде патология кош бойлуулуктан кийин аныкталса, бул төмөнкү себептерден болушу мүмкүн:
- кант диабети жана эндокриндик бузулуулар;
- бөйрөктүн жана ашказан-ичеги жолунун өнөкөт оорулары;
- диеталар же начар тамактануу;
- кош бойлуулук учурунда тез-тез кусуу;
- тукум кууп өтүүчү жакындык;
- кальцийдин жетишсиздиги.
Патологияны башка курч абалдар менен чаташтырып алууга болот. Ошондуктан төрөттөн кийин шектүү белгилер пайда болсо, шашылыш түрдө дарыгерге кайрылуу зарыл.
Алдын алуу.
Эч ким бул патологиядан камсыздалган эмес, бирок каалоо болсо, анын пайда болушунун алдын алууга же коркунучун мүмкүн болушунча төмөндөтүүгө болот. Эгерде сиз бала көрүүнү пландап жатсаңыз, таяныч-кыймыл аппаратындагы бар көйгөйлөрдү дарылап, текшерүүдөн өтүү максатка ылайыктуу.
Баланы көтөрүп жүргөн мезгилде жөнөкөй сунуштарды сактаңыз:
- Туура тамактаныңыз. Рационуңузга сүт азыктарын, сырларды, көк чөптөрдү, жумурткаларды, үй куштарынын этин кошуңуз. Ченеми менен жеп, салмакты көп кошпоого аракет кылыңыз.
- Залда же өз алдынча фитнес же йога менен машыгыңыз, бассейнде сүзүңүз. Булчуңдарды жана муундарды колдоо маанилүү.
- Көбүрөөк сейилдеңиз, бирок басууну ашыкча кылбаңыз. Отургучтарда эс алып туруңуз.
- Курсакты колдогон бандаж тагыңыз. Ошентип симфизге түшкөн басымды азайтасыз.
- Болочок энелер үчүн витаминдерди ичиңиз — алар пайдалуу элементтердин жетишсиздигинин өнүгүшүн токтотууга жардам берет.
Өзүңүзгө жана болочок балаңызга кам көрүңүз — дарыгердин бардык көрсөтмөлөрүн жана сунуштарын аткарыңыз.
MEDXPERT диагностикалык борбору (УЗИ), Ош ш., 2022-ж.
