Кыскача колдонмо. Кандай учурларда гинекологго баруу керек.
Үй-бүлөнүн көптөгөн түйшүктөрүн мойнуна алып, мансап тепкичи менен көтөрүлүп жатып, аял көп учурда өзүн жана ден соолугун унутуп калат. Көбүнчө аялдар пайда болгон аялдык көйгөйлөрдү байкашпайт. Кандай учурларда гинекологго кайрылуу зарыл
1-себеп: курч оору
Дароо "Тез жардам" чакыруу керек болгон шашылыш учурлардан баштайлы.
Курсактын ылдыйкы бөлүгүндө мүнөзүнө карабастан (тартып ооруган, саю сыяктуу, кесип ооруган) капысынан курч оорунун пайда болушу, айрыкча башка даттануулар (дене табынын көтөрүлүшү, жүрөк айлануу, кусуу, эс-учун жоготуу) болгондо, аялдын өмүрүнө коркунуч туудурган, шашылыш дарылоо чараларын, анын ичинде операцияны талап кылган олуттуу оорунун белгиси болушу мүмкүн.
Курсактын ылдыйкы бөлүгүндө пайда болгон курч оору көп учурда көтөн ичегиге тарап, эс-учун жоготуу менен коштолушу мүмкүн. Мындай даттануулар төмөнкү гинекологиялык патологияларда өнүккөн курсак көңдөйүнө кан агууда болушу мүмкүн:
- жатындан тышкаркы кош бойлуулуктун үзүлүшү - жатын түтүгүнүн анын ичиндеги түйүлдүктүн өсүшүнөн улам жарылышы; шашылыш операция талап кылынат, анткени жарылган түтүктөн кан агуу олуттуу болушу мүмкүн (1 литрге чейин!), бул бейтаптын өмүрүнө коркунуч туудурат;
энелик бездин апоплексиясы - бул энелик бездин же анын кистасынын жарылышы, ал же овуляция мезгилинде, этек кир циклинин 12-15-күнү өзүнөн-өзү, же циклдин экинчи фазасында, 16-28-күнү, көбүнчө дене күчүн жумшагандан кийин, анын ичинде жыныстык катнаштан кийин пайда болот.
Энелик бездин апоплексиясы көп учурда байкаларлык кан жоготууга себеп болот, ушуга байланыштуу операция жүргүзүлөт. Энелик без анча чоң эмес жабыркап, кан жоготуу аз болгон учурда консервативдик терапия жетиштүү болот.
Дарылоо тактикасын дарыгер аныктайт. Убакытты өткөрүп жибербей, абалды тактоо маанилүү.
Оору көп учурда дене табынын көтөрүлүшү менен коштолот, бул жыныс органдарында сезгенүү процессинин бар экенин көрсөтүшү мүмкүн.
Эгерде оорулар жана дене табынын көтөрүлүшү төмөнкү учурларда пайда болсо, сөзсүз "Тез жардам" чакырыңыз:
- бойдон алдыруудан же жатын ичиндеги башка кийлигишүүдөн (гистероскопия, гистерорезекция, миомэктомия) кийин, анткени жатындын сезгенүү процесси - эндомиометрит өнүгүшү мүмкүн; антибактериалдык дарылоо, ошондой эле бойдон алдыруудан кийин түйүлдүк кабынын калдыктары болсо, аларды шашылыш алып салуу талап кылынат;
- корголбогон жыныстык катнаштан кийин, жатын жандыктарынын сезгенүүсүнүн натыйжасы катары, ал көп учурда пельвиоперитонит - кичи жамбаштын курч чел кабыгынын сезгенүүсү менен коштолот; инфузиялык, антибактериалдык, сезгенүүгө каршы терапия зарыл, ал тез натыйжа алууга жана болушу мүмкүн болгон операциянын алдын алууга мүмкүндүк берет;
жатын ичиндеги спиралды (ЖИС) колдонуп жүргөндө, айрыкча ал 2 жылдан ашык мурун коюлган болсо, анткени бул эндомиометриттин пайда болушунун тобокел фактору болуп саналат; мындай абалда ЖИСти дароо алып салуу жана сезгенүүгө каршы терапия жүргүзүү зарыл; өз убагында кайрылуу шашылыш операциядан, анын ичинде жатынды алып салуудан качууга мүмкүндүк берет.
Курсактын ылдыйкы бөлүгүндөгү оорулар толгоо сыяктуу мүнөздө болуп, жүрөк айлануу, кусуу жана ооздун кургашы менен коштолушу мүмкүн.
Эгерде мындай даттануулар гинекологго көптөн бери барбаган аялда, ошондой эле энелик бездин шишиги же жатындын миомасы боюнча көзөмөлдө турган бейтапта пайда болсо, шашылыш "Тез жардам" чакыруу зарыл.
Өмүргө коркунучтуу оорулардын пайда болушу мүмкүн:
- энелик без шишигинин буралышы;
- миома түйүнүнүн азыктануусунун бузулушу;
- субсероздук миома түйүнүнүн сабынын буралышы.
2-себеп: өнөкөт оорулар
Аялды көп учурда курсактын ылдыйкы бөлүгүндөгү мезгил-мезгили менен пайда болгон же туруктуу, алсыз же орточо оорулар тынчсыздандырат, алар дарыгерлердин шашылыш кийлигишүүсүн талап кылбаса да, ыңгайсыздык жаратып, жыныстык жашоого тоскоол болот. Кичи жамбаштагы өнөкөт оору төмөнкү гинекологиялык патологиянын белгиси болуп саналат:
- эндометриоз;
- жатындын миомасы;
- жатын жандыктарынын өнөкөт сезгенүүсү;
- кичи жамбаштагы жабышма процесси;
- кичи жамбаштын веналарынын кеңейиши;
- энелик бездин апоплексиясынын оору формасы (курсак ичине кан агуусуз).
Эгерде сизде кичи жамбаштагы өнөкөт оорулар болсо, "Тез жардамды" дароо чакыруунун зарылдыгы жок, бирок дарыгерге барууну да узакка кийинкиге калтырбаңыз. Бул көйгөйдү чечип, оорунун себебин аныктаган жакшы.
Өнөкөт оору синдрому болгондо текшерүүнүн стандарттык топтомуна төмөнкү диагностикалык ыкмалар кирет:
- кичи жамбаш органдарынын УЗИси;
- кындын тазалык даражасына жана флорага мазок;
- жыныстык инфекцияларга текшерүү;
- эндометриоздо жогорулаган СА-125 онкомаркерине кан анализи.
Гинекологиялык патология четке кагылганда башка адистерге кайрылыңыз, анткени курсактын ылдыйкы бөлүгүндөгү оорулар ошондой эле хирургиялык (колит, аппендицит), урологиялык (заара-таш оорусу, пиелонефрит) оорулардан, ошондой эле таяныч-кыймыл аппаратынын ооруларынан (остеохондроз, омуртка аралык дисктин чурусу) келип чыгышы мүмкүн.
3-себеп : ак агуу
Эгерде сизде себеби вульвовагинит - кындын жана тышкы жыныс органдарынын сезгенүүсү болгон бөлүп чыгаруулар (ак агуу) жана кычышуу пайда болсо, дарыгерге пландан тышкары барууну чечкен жөн. Бул оору өмүргө коркунучтуу эмес, бирок кылдат текшерүүнү жана дарылоону талап кылат, айрыкча ак агуу корголбогон жыныстык катнаштан 1-4 күндөн кийин пайда болгон учурда.
Сизге "өнөкөт кандидоз" курчуп кеткендей сезилсе да, кандай болгон күндө да гинекологго кайрылып, ылайыктуу терапияны тандоо үчүн флорага мазок тапшыруу керек.
4-себеп: катнаштан кийинки бөлүп чыгаруулар
Жыныстык катнаштан кийин кындан сыйпалган кандуу бөлүп чыгаруулар дарыгерге кайрылуунун негиздүү себеби болуп саналат. Алардын пайда болушу жатын моюнчасынын патологиясы бар экенин чоң ыктымалдык менен көрсөтөт.
Мындай даттануулар пайда болгондо төмөнкү изилдөөлөрдү жүргүзүү керек:
- кольпоскопия;
- жатын моюнчасынын эпителийинин жана цервикалдык каналдын былжыр кабыгынын кырындысын цитологиялык изилдөө;
- жатын моюнчасынын биопсиясы жана цервикалдык каналдын былжыр кабыгын диагностикалык кырып алуу - зарыл болгондо.
Төрөбөгөн аялдарга жатын моюнчасын дарылоонун кереги жок деген жаңылыш пикир бар, анткени бул орой тырыктарды пайда кылат дешет. Азыркы учурда жатын моюнчасын аяган, жогорку натыйжалуу, толугу менен коопсуз дарылоо ыкмаларынын кеңири арсеналы бар:
- криодеструкция;
- лазер менен дарылоо;
- радиотолкундуу хирургия.
Элдик медицина (бал, уринотерапия, чычырканак майы менен тампондор ж. б.) жатын моюнчасынын патологиясында алсыз! Убакытты бекер кетирбеңиз!
Жатын моюнчасынын ооруларын өз убагында аныктоо жана сабаттуу дарылоо азыр абдан "жашарып" кеткен жатын моюнчасынын рак алдындагы абалынын жана рагынын алдын алуу болуп саналат. Жатын моюнчасынын рагына операцияны эрте баскычтарда гана жасоого болот.
5-себеп: менопаузадагы көйгөйлөр
Дарыгерге шашылыш барууга олуттуу себеп — постменопаузада кандуу бөлүп чыгаруулардын пайда болушу, аял орун басуучу гормоналдык терапияны (ОБГТ) колдонгон учурлардан тышкары.
Климакс мезгилинде "бир тамчы да кан" болбошу керек. Бул мезгилдеги кандуу бөлүп чыгаруулар эндометрийдин патологиясы: гиперплазиясы, полиби, рак алдындагы абалы же эндометрий рагы бар экенин көрсөтөт.
Мындай абалда дарыгерге кайрылып, толук текшерүүдөн өтүү зарыл:
- кичи жамбаш органдарынын УЗИси;
- эндометрийдин аспирациялык биопсиясы;
- гистероскопия жана жатындын былжыр кабыгын жана цервикалдык каналды өзүнчө диагностикалык кырып алуу.
Гистероскопия - бул жатын ичиндеги бардык патологияны аныктоого, зарыл болгондо өзгөргөн эндометрийди алып салууга мүмкүндүк берген заманбап, маалыматтуу диагностикалык ыкма.
Гистероскопиясыз диагностикалык кырып алууну маалыматтуулугу төмөн болгондуктан сунуштабайм.
Гистероскопиянын жана кырындыларды гистологиялык изилдөөнүн натыйжаларын алгандан кийин дарыгер жүргүзүү тактикасын аныктап, эндометрий патологиясын дарылоонун ыкмаларынын бирин тандайт:
- гормоналдык терапия;
- эндометрийдин абляциясы (термо-, электро- же лазердик);
- операция жолу менен дарылоо - жатынды алып салуу.
6-себеп: кош бойлуулук учурундагы кан агуу
Эгерде кош бойлуулугуңуздун мөөнөтү 5 жумадан 12 жумага чейин болуп, ушул мезгилде кындан сыйпалган кандуу бөлүп чыгаруулар пайда болсо, шашылыш гинекологго кайрылуу зарыл, анткени бул башталган бойдон түшүүнү көрсөтөт.
Өз убагында башталган, сабаттуу жүргүзүлгөн терапияда кош бойлуулукту сактап калууга болот.
Орточо же көп кандуу бөлүп чыгаруулар жүрүп жаткан бойдон түшүүнүн белгиси болуп саналат. Мында түйүлдүк кабынын калдыктарын алып салуу максатында шашылыш кийлигишүү зарыл.
7-себеп : көп этек кир
Эгерде сизде уюган кан менен коштолгон, 7-8 күндөн ашык созулган көп этек кир, ошондой эле этек кирге чейин же андан кийин сыйпалган бөлүп чыгаруулар, же этек кирлердин ортосунда кандуу бөлүп чыгаруулар болсо, бул төмөнкү гинекологиялык патологиянын бар экенин көрсөтүшү мүмкүн:
- субмукоздук миома түйүнү;
- аденомиоз;
- эндометрийдин полиби;
- эндометрийдин гиперплазиясы.
Көбүнчө көп этек кирде же кан агууда ар кандай даражадагы анемия байкалат, ал алсыздык, чачтын түшүшү, тырмактардын морттугу, тахикардия, жүрөк аймагындагы оорулар, жүрөктүн ритминин бузулушу менен коштолот.
Көп этек кир же кан агуу болгондо диагнозду тактоо максатында кичи жамбаш органдарынын УЗИсин жана гистероскопияны камтыган текшерүүдөн өтүү зарыл.
Азыркы учурда жатын ичиндеги бардык патология дарыланат! Жатын алынбаган, органды сактоочу дарылоо ыкмалары кеңири колдонулат.
Ошондой эле көп этек кири бар аял гемоглобиндин деңгээлин көзөмөлдөп турушу керек.
Ал бир кыйла төмөндөгөндө (100 г/л аз болсо) анемияга каршы дары-дармек менен дарылоодон өтүү керек. Мындай учурларда темирге бай тамак-аш азыктарын (боор, анар ж. б.) көбүрөөк колдонгон диета гана натыйжасыз!
8-себеп: ооруган катуу түйүн.
Аял көп учурда кындын кире беришинин жанындагы аралыкта ооруган болушу мүмкүн болгон түзүлүштү колу менен сезип калат. Бул бартолин безинин кистасы, ал бездин чыгаруучу түтүгү бүтүп калганда пайда болот.
Жаракат алганда киста ириңдеп, бартолинит же бартолин безинин абсцесси пайда болот, ал аралыктагы курч оорулар жана дене табынын көтөрүлүшү менен коштолот.
Мындай абалда шашылыш кийлигишүү (марсупиализация операциясы) - кистаны ачуу, ириңди чыгаруу, кистанын көңдөйүн жуу жана бездин чыгаруучу түтүгүн калыбына келтирүү зарыл.
Эгерде сиз бартолин безинин кистасын өзүңүздөн таап алсаңыз, анын ириңдешин күтпөңүз! Гинекологго өз убагында кайрылыңыз!
Кистаны "суук" мезгилде пландуу ачуу сиз үчүн коопсузураак өтөт.
9-себеп: курсактын чоңоюшу
Аялды гинекологго кайрылууга мажбур кылышы мүмкүн болгон сейрек белги — курсактын кескин чоңоюшу жана катуулашы. Кош бойлуулукту эске албаганда, мындай даттануунун себеби төмөнкүлөр болушу мүмкүн:
- өтө чоң өлчөмдөгү жатын миомасы (кош бойлуулуктун 30 жумасына чейин жетиши мүмкүн!);
- чоң өлчөмдөгү энелик без шишиги;
- жатындын залалдуу шишиги (саркома);
- энелик бездин рагындагы асцит.
Дарыгердин көзөмөлүндө үзгүлтүксүз, жок дегенде жылына 1 жолу болуңуз. Өзүңүздү сүйүңүз! Ден соолугуңузду баалаңыз!
www.passion.ru Ольга Панкова.
